Ποια ήταν η αρχική πλοκή πασίγνωστων παραμυθιών και πως αυτά άλλαξαν με το πέρασμα του χρόνου

Πολλά παραμύθια έχουν μεταφερθεί στην μεγάλη οθόνη με την ανάπτυξη της τεχνολογίας ή επανεκδοθεί με διαφορετικό τέλος. Από το αρχικό βιβλίο μέχρι την μεταφορά ενός παραμυθιού σε ταινία τις πλείστες φορές πολλά στοιχεία αλλάζουν. Κάποιες ιστορίες επιμηκυνθήκαν, άλλες αλλοιώθηκαν τόσο που τελικά έγιναν αγνώριστες. Αυτό δεν είναι εξ ανάγκης κακό απλά μας δείχνει ότι με το πέρασμα του χρόνου εξελίχθηκε ο τρόπος σκέψης και συνάμα οι αντιλήψεις μας.
Ακόμα και οι κύριοι ήρωες των παραμυθιών ήταν διαφορετικοί από ότι στην αρχή για πολλά παραμύθια. Για παράδειγμα στο παραμύθι με την οικογένεια των τριών αρκούδων που τις επισκέπτεται η χρυσομαλλούσα όταν λείπουν και τρώει το φαγητό τους, η αρχική ηρωίδα ήταν μια γριούλα και στο σπίτι των αρκούδων έμεναν 3 αρσενικές αρκούδες εκ των οποίων η μια ήταν νάνος.
Για να δούμε πως άλλα γνωστά παραμύθια αλλάχτηκαν για να ανταποκριθούν στην εκάστοτε μοντέρνα πραγματικότητα :
1. Τα τρία γουρουνάκια
Στην μοντέρνα έκδοση των παραμυθιών και τα 3 γουρουνάκια επιβιώνουν από το λύκο γιατί το καθένα τρέχει στο επόμενο σπίτι όταν το σπίτι τους πέφτει από το φύσημά του λύκου. Σε προηγούμενες εκδόσεις, τα 2 πρώτα γουρουνάκια δεν είναι τόσο τυχερά γιατί τα τρώει ο λύκος πριν προλάβουν να παν στο σπίτι του αδερφού τους. Επίσης, όταν ο λύκος κατεβαίνει από την καμινάδα καίγεται και τρέχει να φύγει, ενώ στην παλαιότερη εκδοχή το έξυπνο γουρουνάκι τον κλείνει στην μεγάλη κατσαρόλα και τον μαγειρεύει για να τον φάει.
2. Χάνσελ και Γκρέτελ
Ο Χάνσελ και η Γκρέτελ είναι ένα παραμύθι που διατηρήθηκε στο πέρασμα του χρόνου με ελάχιστες αλλαγές ή παραλλαγές. Οι πλείστες εκδοχές περιλαμβάνουν το ζαχαρωτό σπιτάκι με τα γλειφιτζούρια, τα ψωμάκια που έριχνε ο Χάνσελ για να βρουν τον δρόμο, την κακιά μάγισσα που κλείδωσε το Χάνσελ στο κλουβί και την Γκρέτελ που έσπρωξε την μάγισσα στο φούρνο. Ωστόσο, μια λεπτομέρεια της αρχικής έκδοσης του παραμυθιού είναι ότι οι βιολογικοί γονείς αποφάσισαν να αφήσουν τα παιδιά τους μόνα στο δάσος ενώ σε νεότερες εκδοχές η κακιά μητριά αφήνει τα παιδιά στο δάσος εν άγνοια του πατέρα. Το παραμύθι αυτό γράφτηκε γύρω στο 1300 μΧ κατά την περίοδο της Μεγάλης Πείνας, όπου οι άνθρωποι ήταν απελπισμένοι τόσο πολύ που εγκατέλειπαν τα παιδιά τους. Έτσι εξηγείται το απίστευτο αρχικό σενάριο. Δυστυχώς, ολοένα όμως ακούμε για ανθρώπους που και σήμερα εγκαταλείπουν τα παιδιά τους λόγω οικονομικών δυσκολιών. Αναμφίβολα, η παρούσα κατάσταση πρέπει να μας προβληματίσει για τις διαστάσεις που παίρνει η ανέχεια κάτω από την μύτη μας εν όψει της οικονομικής κρίσης.
3. Σταχτοπούτα
Η Σταχτοπούτα αποτελεί ένα από τα πιο πασίγνωστα παραμύθια μετά την Χιονάτη και την Κοκκινοσκουφίτσα. Με το πέρασμα του χρόνου το παραμύθι υπέστηκε μεγάλες και μικρές αλλαγές.
Στις μικρές αλλαγές που έγιναν στην αρχική ιστορία είναι ότι δεν υπήρχε νεράιδα να βοηθήσει την Σταχτοπούτα με το μάζεμα των φασολιών που την έβαλε επίτηδες να συμμαζέψει η κακιά μητριά. Τα πουλάκια ναι μεν την βοηθούν με την δουλειά που της ανέθεσε η μητριά αλλά της τα στέλνει η νεκρή μητέρα της. Επίσης τα πουλάκια που στέλνει η μητέρα της, επίσης της φέρνουν φόρεμα και παπούτσια χρώματος χρυσού για το χορό.
Στις δύο μεγάλες αλλαγές που έγιναν όμως από την αρχική ιστορία είναι το εξής. Η μητριά, πριν οι 2 κόρες της δοκιμάσουν τα γοβάκια με τα οποία ψάχνει την αγαπημένη του ο πρίγκηπας , βάζει τις κόρες της να κόψουν τα δάκτυλα των ποδιού τους. Αυτό έγινε για να μεγαλώσει η πιθανότητα να χωρέσουν οι μεγάλες πατούσες των κόρων της στο γοβάκι. Ωστόσο, το σχέδιο της μητριάς αποτυχαίνει γιατί ο πρίγκηπας καταλαβαίνει ότι οι 2 κοπέλες έκοψαν τα δάκτυλα των ποδιών τους όταν τα δοκιμάζουν και μερικές σταγόνες αίμα από το δεμένο τραύμα ξεφεύγει και πέφτει πάνω στα γοβάκια.
Στον γάμο της Σταχτοπούτας όταν παντρεύεται τελικά τον πρίγκηπα έρχονται και οι 2 αειθαλής αδερφές της όπου τα πουλάκια της νεκρής μητέρας της τους βγάζουν τα μάτια. Εντελώς βάρβαρο τέλος, 100% ακατάλληλο για παιδιά και λογικό που άλλαξε.
Επίλογος
Η λίστα με τα παραμύθια που τους διαφοροποιήθηκε το τέλος σίγουρα δεν σταματά εδώ, συμπεριλαμβάνει την « Μικρή γοργόνα» του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν και άλλες πολλές που δεν φαντάζεστε. Μια από τις προφανείς διαφορές μεταξύ των αρχικών εκδοχών διάφορων γνωστών παραμυθιών και της σύγχρονης εξέλιξης τους είναι ότι η βία και ο θάνατος μειώνονται δραματικά στις σύγχρονες εκδοχές.
Το πιο ενδιαφέρον θα είναι φυσικά όχι το πόσο μέχρι τώρα άλλαξαν τα παραμύθια αλλά πόσο ακόμα θα εξελιχθούν στο μέλλον.

Βιβλιογραφία:
https://thoughtsonfantasy.com/2014/09/29/how-the-last-300-years-have-changed-fairy-tales/

Πώς παραμύθια του 19ου αιώνα εκφράζουν ανησυχίες για την επικείμενη οικολογική καταστροφή…

Ο δανός συγγραφέας Χανς Κρίστιαν Άντερσεν αποτελεί έναν από τους πιο διάσημους ευρωπαίους συγγραφείς παραμυθιών. Σήμερα είναι περισσότερο γνωστός για τα παραμύθια ‘’η μικρή γοργόνα’’, ‘’το κοριτσάκι με τα σπίρτα’’, ‘’o μολυβένιος στρατιώτης’’, τα οποία μιλούσαν την περιβαλλοντική υποβάθμιση λόγω της γρήγορης βιομηχανοποίησης της εποχής του.
Η ανθρωπογενείς δραστηριότητα για πολλούς επιστήμονες είναι η κύρια αιτία της επιδείνωσης του φαινομένου του θερμοκηπίου, η οποία ξεκίνησε από τα πολύ αρχικά στάδια της βιομηχανικής επανάστασης γύρω στον 19ο αιώνα. Ήδη από το 1760 μέχρι το 1914 στην Αγγλία, τεράστιοι αριθμοί πολιτών μετακινήθηκαν από την εξοχή στις πόλεις για ένα καλύτερο οικονομικά μέλλον.
Η μετακίνηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την αποξένωση των ανθρώπων από τη φύση. Μερικά παραμύθια του Άντερσεν απεικονίζουν πως φυτά βασανίζονταν από τους ήρωες των παραμυθιών του, παραδείγματος χάρη «Το έλατο» και η «Μαργαρίτα και το λινάρι». Στις ιστορίες αυτές ο συγγραφέας έδωσε φωνή στα φυτά να εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους για τους κινδύνους που βίωναν από την εξάπλωση της βιομηχανίας. Ο στόχος τέτοιων παραμυθιών ήταν να ενθαρρύνουν τα παιδιά να σκεφτούν την επίδραση τους πάνω στο περιβάλλον.
Άλλα παραμύθια του 19ου αιώνα όπως «το μεγάλο θαλάσσιο νερόφιδο», έδωσαν έμφαση στην αναδυόμενη διαμάχη μεταξύ των ζώων και της τεχνολογίας. Το παραμύθι περίγραφε την αντίδραση των ψαριών στην εγκατάσταση του διατλαντικού καλωδίου για τον τηλέγραφο, το οποίο εκτείνεται οριζόντια σε όλο το πλάτος του ατλαντικού ωκεανού μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής. Σύμφωνα με το παραμύθι μέσα στο χάος της εγκατάστασης του καλωδίου, πολλά ζωάκια όπως οι θαλάσσιες ανεμώνες από το άγχος τους αρρώστησαν. Τα ψάρια τελικά ενώθηκαν για να καταστρέψουν το καλώδιο αλλά την ίδια στιγμή ένας καρχαρίας και ένας ξιφίας βρήκαν την εύκαιρα να τους επιτεθούν και να φαν αρκετούς από αυτούς. Έτσι τα ζωάκια δεν κατάφεραν να χαλάσουν το καλώδιο του τηλέγραφου που τα άγχωνε.
Στην σύγχρονη λογοτεχνία η θεματολογία αυτού του είδους παραμυθιών αντανακλά όλο και περισσότερο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το περιβάλλον. Παράλληλα δίνεται στα παιδιά το μήνυμα της σοβαρότητας των οικολογικών κρίσεων στις οποίες δυστυχώς πολλοί άνθρωποι γυρίζουν την πλάτη αγνοώντας ότι ναι τους αφορά άμεσα η εύρεση μιας ριζοσπαστικής και επιτακτικής λύσης.

Βιβλιογραφία:
To άρθρο είναι βασισμένο στο πρωτότυπο κείμενο “How 19th century fairy tales expressed anxieties about ecological devastation” της Dr Victoria Tedeschi, ανακτήθηκε στις 23/03/2017 από: https://theconversation.com/how-19th-century-fairy-tales-expressed-anxieties-about-ecological-devastation-73137

“Εάν θέλεις το παιδί σου να είναι ευφυές, διάβαζε του παραμύθια. Εάν θέλεις να είναι ακόμα που ευφυές, διάβαζε του περισσότερα παραμύθια.” Albert Einstein

4+1 λόγοι για ένα παραμύθι την ημέρα…

  • Ενισχύουν την φαντασία, την περιέργεια και την δημιουργικότητα του παιδιού.
    Πολλές φορές ο επίκτητος ενός παραμυθιού μπορεί να επηρεάσει ακόμα και την καριέρα που θέλει να ακολουθήσει ως ενήλικας. Μέσω τον παραμυθιών τα παιδιά διδάσκονται νέες έννοιες και πολιτισμικές ιδέες.
  • Διδάσκουν ηθικά μηνύματα
    Στο DNA κάθε παραμυθιού βρίσκεται ένα δυνατό ηθικό μάθημα στην μάχη μεταξύ του καλού και του κακού, της αγάπης και της καταστροφής, το οποίο μένει στο μυαλό των παιδιών. Μέσω των παραμυθιών που έχουν συνήθως καλό τέλος, μεταδίδεται το μήνυμα ότι όποιος προσπαθεί σίγουρα μπορεί να ελπίζει για κάτι καλύτερο.
  • Καλλιεργούν την κριτική σκέψη
    Τα παιδιά βλέπουν ότι από τις επιλογές τους καθορίζεται το αποτέλεσμα βάση της ιστορίας των ηρώων. Φυσικά δεν αποτελούν όλοι οι χαρακτήρες εξαίρετα μοντέλα παραδειγματισμού αλλά οι ιστορίες διδάσκουν ότι όταν κάτι κακό συμβεί πρέπει να πάρεις αποφάσεις και αν διαλέξεις να κάνεις κάτι για να λύσεις το πρόβλημα όλα παν καλά στο τέλος.
  • Βοηθούν στην έκφραση των συναισθημάτων
    Σημαντικό μέρος ενός παραμυθιού είναι τα συναισθήματα. Σχεδόν όλες οι ιστορίες στοχεύουν στην ενίσχυση της ικανότητας ενός παιδιού να εκφράζει τα συναισθήματα του αλλά και να κατανοεί τι αισθάνονται οι άλλοι γύρω του και γενικά στον κόσμο. Τα παραμύθια καλλιεργούν δηλαδή την εμπάθεια που αποτελεί τον ιστό κρατά μια κοινωνία ενωμένη.
  • Αποτρέπουν την αυπνία
    Πολλά παιδιά κοιμούνται πιο εύκολα εάν τους διαβάζει κάποιος ένα παραμύθι όταν παν για ύπνο. Η επανάληψη της ανάγνωσης μιας ιστορίας δημιουργεί αισθήματα ασφάλειας και χαλάρωσης. Παράλληλα το παιδί αποζητά το ίδιο να μάθει να διαβάζει, μαθαίνει νέες λέξεις και ταυτόχρονα καλλιεργεί την επιδεξιότητα του να ακούει.

Η εκπαίδευση είναι το κλειδί για ένα καλύτερο κόσμο. Ξεκινώντας το ταξίδι της ζωής ενός παιδιού κάθε γονιός εύχεται για το παιδί του να έχει μια ζωή παραμυθένια, γεμάτη μάθηση και ουράνιο τόξο σε κάθε του περιπέτεια. Αρχίζοντας από ένα παραμύθι κάθε νύχτα και συνεχίζοντας προς το άπειρο από γενιά σε γενιά για ένα καλύτερο μέλλον.

Βιβλιογραφία
5 Reasons why fairy tales are good for children, By Saoirse Docherty published on Thursday 5 June 2014 at http://www.scottishbooktrust.com/blog/reading/2014/06/5-reasons-why-fairy-tales-are-good-for-children
13 Benefits of telling a Fairy tales to the Children retrieved on 17 January 2018 at https://inetarticle.com/13-benefits-telling-fairy-tales-children/